FUTOŠKI KUPUS


	Futog - istorija
	Istorijat naselja Futog, zahvaljujuci arheološkim nalazištima – Sesije, Gornje šume, Vodice, Bokternica i Pašnjak datira od praistorije. Nalazi o prisustvu Slovena datiraju iz IX veka. Pisani tragovi vode na pocetak 13. veka i svedoce o postojanju feudalnog poseda i pristanišne luke. Tokom 14. i 15. veka naselje raste i postaje poznato tržište tropskog voca, tekstilne robe i kože što je podsticalo razvoj poljoprivrede. Zbog ekonomskog i strateškog znacaja mesto Futog dobija status varoši u drugoj polovini 15. veka. Kralj Ladislav je 1456. godine proglasio Futog gradom, pod imenom - OPIDUM. U njemu je nekoliko puta zasedao i Ugarski parlament. Razvojem trgovine i poljoprivrede postao je poznato vašarsko mesto, i spadao je u red najvecih trgovackih centara Evrope. Dunavskim putem su u Futog dolazili trgovci iz raznih krajeva Male Azije i Crnog mora. Bilo je to veliko trgovacko mesto, poznatih vašara, raskrsnica sveta, gde su se u velikom broju mogli sresti, Persijanci, Jermeni, Turci, Cincari i Makedonski trgovci, tako da se Lajpciški vašar sa ovim jedva mogao meriti. Futoški vašar bio je jedan od najvecih vašara u Evropi i održavao se do kraja 18. veka.. Dolaskom Turaka u 16. veku varoš Futog postaje raskrsnica istoka i zapada, luka za ratne brodove, sabirni centar vojske i hrane, politicki i vojno znacajan. Poznati putopisac Evlija Celebija u svojim putopisima opisao ga je kao „ divnu palanku Futog “ (u orig. Vukot). U drugoj polovini 18. veka, 1771. godine pocela je kolonizacija Nemaca u Futog, koja je završena 1774. godine. Veci deo doseljenih Nemaca živeo je u naselju koje je nazvano Novi Futog, dok su Srbi pretežno živeli u Starom Futogu. Istorija Futoga vezana je za istoriju Ugarske vlastele. Najveci pecat mestu dao je grof Hadik, koji je sagradio dvorac, rezidenciju 1777. godine (današnju Poljoprivrednu školu). Grof Kotek (1852-1921) je 1907/8. izgradio Rimokatolicku crkvu „Sveto Srce Isusovo“. Malo je poznato da se u ovoj Crkvi nalaze II ili III po velicini orgulje u Evropi. Takode, malo je poznato da su se u Srpskoj Pravoslavnoj Crkvi “Sveti Vraci Kozma i Damjan“ u dva navrata skrivale i štitile mošti kneza Lazara od stradanja (1716. i 1848.). Posle II Svetskog rata, u Futogu se izdešavala velika migracija stanovništva. Stanovništvo nemacke nacionalnosti je proterano, a kolonizovano uglavnom stanovništvom srpske nacionalnosti iz ratom opustošenih predela BiH, Korduna, Banije, Like…Poslednja velika migracija bila je 1995. godine, dolaskom Srba, proteranih iz bivše jugoslovenske Republike Hrvatske. U Futogu su boravili i radili: Đorde Sremac (krajem 15. veka), Evlija Celebija (sredinom 17.veka), Zaharije Orfelin (18. vek), Joakim Vujic (krajem 18. veka), Jovan Jovanovic Zmaj(19. vek), Jaša Ignjatovic (19. vek), Egon Ervin Kiš (20. vek) ... Znameniti Futožani su: Marko Jelesic, Miloš Jezdimirovic, Đorde Đordevic, Vasilije Nikolic, Lazar Kneževic, Stevan Šijacki, Mladen Šovljakov, dr Svetislav Stefanovic, dr Milan Kostic, dr Borislav Kostic, dr Svetislav Kostic, dr Milan Nikolic, Stevan Dunderov,dr Milan Dunderov, Hana Dunderov ,ing Dušan Dunderov ,dr Dušan Jelesic, dr Zdravko Jelesic, dr Đorde Topalov, Sreten J. Bogdanovic, Stevan i Nestor Bošnjak, Milan Vidak Vidakov, Franc Huterer, Miloš Bugarin, Borivoje Mirosavljevic.
	Geografija / VremeplovMiroljub Janković